bannerzajecia.jpg

Moduł: Sztuka i polityka / "Literatura zaangażowana" / dr Agnieszka Gawron

Moduł: Sztuka i polityka

Tytuł: Literatura zaangażowana

Osoba prowadząca: dr Agnieszka Gawron

Poziom studiów: studia licencjackie, II rok

 

 

Skrócony opis:

W eseju  Czym jest literatura? J.-P. Sartre pisał: „Mówienie jest działaniem; rzecz, którą nazwano nie jest już w pełni tą samą rzeczą, już straciła niewinność […] Pisarz zaangażowany wie, że słowo jest działaniem; wie, że odsłaniać to zmieniać, że nie można odsłaniać, nie projektując zmiany”. W tej, jednej z najbardziej wpływowych XX-wiecznych koncepcji pisania zaangażowanego najistotniejsza wydaje się właśnie możliwość projektowania owej zmiany, która dotyczyć może zarówno samej literatury, jak i życia. Jej istotą jest bowiem, jak mówił Sartre, ukazywanie możliwości wyboru (również różnych form zaangażowania), demontowanie zastałych paradygmatów, dyskursów i narracji. Idąc za myślą Sartre’a na zajęciach podejmiemy próbę redefinicji pojęcia, które w literaturoznawczych słownikach często nadal funkcjonuje jako wąsko pojmowana aktywność o charakterze propagandowym. Przyglądając się różnym typom i formom literackiego zaangażowania omówimy teksty traktujące o cenzurze, presji i opresji, szeroko pojętych wykluczeniach i uwięzieniach, społecznej i narodowej (także lekturowej) świadomości. Wśród analizowanych tekstów znajdą się dzieła literatury polskiej i obcej, zróżnicowane formalnie  (powieści, eseje, manifesty, teksty poetyckie, reportaże, felietony) i problemowo (zob. treści kształcenia).

 

Wymagania wstępne:

brak

 

Efekty kształcenia:

Po zakończeniu zajęć student/ka:

1. wymienia i charakteryzuje pojęcia, terminy i zjawiska typowe dla problematyki zaangażowania w literaturze [K1A_W02; K1A_U02]

2. charakteryzuje historyczną zmienność „zaangażowania” z wykorzystaniem przykładów omówionych na zajęciach [K1A_W09]

3. rozpoznaje, krytycznie analizuje i interpretuje zróżnicowane formy i typy zaangażowania w literaturze, w celu określenia ich znaczeń, oddziaływania społecznego oraz miejsca i funkcji w procesie historycznoliterackim [K1A_U05]

4. dyskutuje na tematy związane z problematyką zajęć, broni własnego stanowiska zgodnie z zasadami logiki i merytorycznej argumentacji, wykorzystując przy tym wiedzę zdobytą w trakcie zajęć [K1A_U12; K1A_U11]

5. przygotowuje krótkie prace lub prezentacje ustne i/lub multimedialne na temat tekstów i zagadnień wymienionych w programie zajęć [K1A_U14; K1A_U15]

 

Wybrane treści kształcenia:

Polityka i polityczność literatury; ideologia, etyka i estetyka literatury zaangażowanej; historyczna zmienność literatury zaangażowanej; język ezopowy; dylematy krytyki zaangażowanej; powieść abolicjonistyczna; powieść ekologiczna; powieść polityczna i jej odmiany; literatura mniejszości; literatura postkolonialna; social fiction; manifest, esej, felieton, reportaż jako gatunki „zaangażowane”; poezja a demokracja; lektura zaangażowana. Przykładowe lektury: H. Beecher Stowe, "Chata Wuja Toma", J. Andrzejewski, "Ciemności kryją ziemię", E. M. Remarque "Na Zachodzie bez zmian", Ch. Achebe, "Wszystko rozpada się", M. Atwood, "Opowieść podręcznej", D. Masłowska, "Paw królowej", E. Pasewicz, "Śmierć w darkroomie", I. Kertész "Los utracony", M. Houellebecq "Cząstki elementarne", O. Tokarczuk, "Prowadź swój pług przez kości umarłych", V. Woolf, "Trzy gwinee", A. Horubała "Umoczeni, poezja futuryzmu i neolingwizmu i in."

 

Sposoby i kryteria oceniania:

Na podstawie aktywności na zajęciach (50% oceny końcowej, w tym 10% prezentacje w trakcie zajęć) oraz testu semestralnego (50%). Dopuszczalne są 2 nieobecności, nadprogramowe należy zaliczyć uzgadniając czas i formę z prowadzącym.

 

Metody kształcenia:

Konwersatorium z elementami dyskusji, burzy mózgów oraz metod podających (elementy wykładu informacyjnego i problemowego, prezentacje multimedialne)

 

Literatura przedmiotu:

1.Literatura zaangażowana – koncepcje, programy, realizacje. Czy potrzebna nam nowa definicja?, red. E. Ziętek-Maciejczyk, P. Cieliczko, Warszawa 2006.

2. J.-P. Sartre, Czym jest literatura? Wybór szkiców krytycznoliterackich, tłum. J. Lalewicz, Warszawa 1968.

3. J. Ranciere, Estetyka jako polityka, tłum J. Kutyła, P. Mościcki, Warszaw 2007.

4. Polityka literatury. Przewodnik Krytyki Politycznej, Warszawa 2009. 5. P. Czapliński, Polska do wymiany. Późna nowoczesność i nasze wielkie narracje, Warszawa 2009. 6. Literatura i polityka. Szkice o literaturze XX i XXI wieku, red. B. Gutkowska, A. Nęcka, Katowice 2010. 7. J. Ziomek, Powieść polityczna – powieść o polityce, [w:] Z problemów literatury polskiej XX wieku, red. S. Żółkiewski i in, Warszawa 1965. Pełna lista lektur zostanie przedstawiona i omówiona na pierwszych zajęciach.

 

 

 
 
Instytut Kultury Współczesnej
Wydział Filologiczny UŁ, ul. Pomorska 171/173, 90-236 Łódź
tel. (42) 665 51 33, tel./fax (42) 665 51 32; e-mail: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.